Hızlı kontrol
Ekranı temizle, parlaklığı yükselt, tam ekran testi başlat ve tüm renkleri sırayla geç. Önce normal oturma mesafesinden tüm ekrana bak, sonra yaklaşıp bölüm bölüm tara. Arızalı piksel, göründüğü her renkte tam olarak aynı yerde duran keskin bir noktadır. Toz ve leke daha yumuşak görünür ve silince yer değiştirir.
Her arıza türü bazı renklerde gizlenir, bu yüzden siyah ve beyazdan sonra bırakma. Bu sayfadaki test dokuz renk gösterir: siyah, beyaz, kırmızı, yeşil, mavi, camgöbeği, eflatun, sarı ve gri. Sonraki renk için tıkla, boşluğa ya da sağ oka bas; geri dönmek için sol ok ya da sağ tık; bitirmek için Esc.
Burada dene: Ölü piksel testi
Aracın tam sayfasını açÖlü, takılı ve sıcak piksel farkı
LCD ya da OLED ekrandaki her piksel üç alt pikselden oluşur: kırmızı, yeşil ve mavi. Diğer bütün renkler bunların karışımıdır. Arızanın türü, hangi alt piksellerin sürekli açık ya da kapalı kaldığına bağlıdır.
| Arıza | Ne görürsün | En kolay hangi renkte görünür | Düzelebilir mi |
|---|---|---|---|
| Ölü piksel | Hiç yanmayan siyah ya da koyu nokta | Beyaz, sonra gri | Nadiren |
| Takılı piksel | Kırmızı, yeşil, mavi ya da camgöbeği, sarı gibi bir karışımda sabit nokta | Siyah ve diğer renkler | Bazen |
| Sıcak piksel | Hep beyaz ya da çok parlak duran nokta | Siyah | Nadiren |
| Ölü alt piksel | Tek bir renk eksik, örneğin kırmızı kapalı olduğu için beyazda camgöbeği nokta | Beyaz | Nadiren |
| Toz ya da kir | Yumuşak, hafif bulanık bir benek | Beyaz | Silince gider |
Farklı cihazlarda adım adım
Monitör ya da laptop: testi tarayıcıda aç ve başlat; sayfa tam ekrana geçer ve fare imlecini gizler. Her rengi kontrol et; laptopta yansımaları ayırmak için kapağı biraz eğ. Ekrandaki bir nokta gerçek bir piksele denk gelsin diye ekranın kendi (önerilen) çözünürlüğünü kullan.
Televizyon: sayfayı TV'nin kendi tarayıcısında aç ya da HDMI ile bir laptop bağlayıp testi tam ekran çalıştır. Görüntüyü keskinleştiren ya da yumuşatan resim modlarını kapat, çünkü bazı işlemler tek pikseli gizleyebilir. Yaklaş: 65 inçlik 4K bir TV'de her piksel yaklaşık 0,37 mm genişliğindedir; arıza koltuktan görünmez ama kol mesafesinden net görünür.
Telefon ya da tablet: sayfayı tarayıcıda aç, parlaklığı en sona getir ve testi başlat. Sonraki renk için dokun. Yoğun ekranlarda büyüteç ya da ikinci bir telefonun kamerasıyla yakınlaştırma işe yarar.
Yeni bir ekranda karanlık odada siyaha da bak. LCD'nin kenarlarındaki açık lekeler arka ışık sızmasıdır (backlight bleed); başını oynatınca değişen parıltı ise IPS parlamasıdır ve normaldir. OLED ekranlarda arka ışık yoktur, saf siyah tamamen karanlık olmalı.
İade ve garanti genelde neyi kapsar
Kurallar üreticiye, modele ve ülkeye göre değişir; kendi ekranının garanti şartlarını oku. Genel olarak birçok üretici az sayıda arızalı pikseli standart içinde kabul eder; parlak (sıcak ya da takılı) pikseller için koyu olanlardan daha sıkı, ekranın ortası için kenarlardan daha sıkı sınırlar koyar. Bazı üst seviye seriler sıfır parlak piksel garantisi verir. Bu kurallar çoğunlukla ISO 9241-307 standardındaki piksel arıza sınıflarına dayanır.
Satıcı genelde daha kolay yoldur. Türkiye'de internetten ve mesafeli satışla alınan ürünlerde 14 günlük cayma hakkı var; bu sürede ürünü gerekçe göstermeden iade edebilirsin. Testin ilk günün işi olmasının sebebi bu. Arıza bulursan test rengi ekrandayken fotoğrafını çek, yerini not al ve süre dolmadan satıcıyla iletişime geç.
Takılı pikseli düzeltmenin güvenli yolları
Takılı pikseller bazen birkaç saat ya da gün normal kullanımdan sonra kendiliğinden düzelir; riskli bir şey yapmadan önce bekle. Ölü ve sıcak pikseller genelde bozulmuş bir transistör demektir ve nadiren geri gelir.
Hafif baskı yöntemi: ekranı kapat, yumuşak bir mikrofiber bezi katla, parmak ucuyla ya da kalemin yuvarlak ucuyla noktaya birkaç saniye hafifçe bastır, sonra ekranı açıp kontrol et. Sadece hafif bastır. Sert baskı daha fazla pikseli bozabilir, birçok laptop ve telefonda paneli çatlatabilir. Asla tükenmez kalem ucu, sivri cisim ya da ısı kullanma.
Bazı siteler ve videolar takılı pikseli harekete geçirmek için renkleri çok hızlı yakıp söndürür. Sonuçları değişken; ayrıca hızlı yanıp sönme ışığa duyarlı epilepsisi olanlarda nöbet tetikleyebilir, bu yüzden bu sitede böyle bir araç yok. Denersen çalışırken ekrana bakma, alanı küçük tut ve yakındaki biri rahatsızlanırsa hemen durdur.
Test sırasında sık yapılan hatalar
- Sadece siyahta ya da sadece beyazda bakmak: takılı pikseller bazı renklerde, ölü pikseller başka renklerde gizlenir.
- Düşük parlaklık: arka ışık kısıkken koyu noktaları görmek çok zorlaşır.
- Ölçeklenmiş çözünürlük: bilgisayar ekranın kendi çözünürlüğünde değilse tek bir arızalı piksel bulanık görünebilir.
- Tozu arıza sanmak: ekranı silip yeniden bak; gerçek arıza yer değiştirmez.
- Çok beklemek: çalışırken bir noktayı fark ettiğinde iade süresi dolmuş olabilir.
Tek bir piksel pratikte ne demek
27 inçlik 4K bir monitörde 8 milyondan fazla piksel var ve her biri yaklaşık 0,16 mm genişliğinde. Kenara yakın tek bir koyu piksel günlük kullanımda çoğu zaman görünmez; karanlık oyunlar ya da fotoğraf düzenleme için kullanılan bir monitörün ortasındaki parlak bir piksel ise her gün göze batabilir. Kararı sadece politikaya uyup uymadığına göre değil, noktanın yerine ve ekranı nasıl kullandığına göre ver.