Kronometreyle tur süresi ve ara zaman nasıl ölçülür?

Kısa cevap

Efor başladığında Başlat'a (ya da boşluk tuşuna), her turun sonunda Tur'a (ya da L tuşuna) bas. Her tur tabloda kendi Tur süresi ve Toplam ile görünür; toplam sütunu ara zamandır. Bitince Durdur'a bas, sonra tabloyu Kopyala ile al ya da CSV indir ile tabloyu Excel'de aç.

İki turdan itibaren en hızlı tur yeşil, en yavaş tur kırmızı işaretlenir; nerede zaman kazandığını ya da kaybettiğini tek bakışta görürsün.

Tur süresi ile ara zaman farkı

İki terim sık karıştırılır; koşucular İngilizcedeki split kelimesini ikisi için de kullanır. Kesin anlamıyla tur süresi tek bir bölümü ölçer, ara zaman ise başlangıçtan itibaren birikir. Tur sürelerini topladığında o noktadaki ara zamanı, art arda iki ara zamanın farkını aldığında tur süresini bulursun.

400 metrelik pistte 1600 metre koşu örneği:

• Eşit tempo: tüm turlar birbirine bir iki saniye yakın. Bir mesafeyi koşmanın genelde en verimli yolu.
• Negatif split: ikinci yarıyı ilkinden hızlı koşmak. Örnekte ilk yarı 3:00, ikinci yarı 3:04 sürdü; yani bu pozitif split.
• Pozitif split: giderek yavaşlamak; çoğu zaman fazla hızlı başlamanın işareti.

Koşu, yüzme ve antrenmanı ölçmek

Pistte koşu: standart atletizm pistinin birinci kulvarı 400 metredir; 1 mil yaklaşık dört tur artı 9 metredir. 5 km'yi 25:00'te koşmak için tur başına 2:00, 20:00 için 1:36 gerekir. Göğsün başladığın çizgiden geçerken Tur'a bas ve her seferinde aynı çizgiyi kullan.

Yolda koşu: kilometre ya da mil işaretlerini tur noktası olarak kullan. Tur süresi kilometre başına temponu, toplam da hedef süreye göre nerede olduğunu gösterir.

Yüzme: 25 metrelik havuzda 100 metre dört boy, 50 metrelik olimpik havuzda iki boydur. Antrenörler genelde her 50 metrede ara zaman alır. Tur'a yüzücü duvara dokunduğunda bas, duvardan itildiğinde değil.

Interval antrenmanı: 90 saniye dinlenmeli 6 × 400 metre gibi bir antrenmanda her hızlı bölümün sonunda ve her dinlenmenin sonunda Tur'a bas. Tek numaralı turlar hızlı bölümler, çift numaralılar dinlenmelerdir; tablo hızlı bölümlerin istikrarlı kalıp kalmadığını gösterir. İstasyonlu antrenmanda her istasyonun sonunda Tur'a bas.

Elle ölçüm ne kadar hassas?

Kronometre süreyi sistem saatinden hesaplar ve saniyenin yüzde birini gösterir; zayıf nokta saat değil, düğmeye basan kişidir. Görsel bir işarete basit tepki süresi genelde 0,2 ile 0,25 saniye civarındadır, sese biraz daha hızlıdır. Bir işaretle başlatıp bitişte durdurduğunda bu gecikmenin bir kısmı birbirini götürür ama elle alınan dereceler yine de genelde saniyenin onda biri ya da daha fazla sapar. Resmî sürat yarışlarında elektronik zamanlama kullanılmasının nedeni budur.

Nerede durduğun da önemli. Ses saniyede yaklaşık 343 metre yol alır; start tabancasına 100 metre uzaklıktaki biri patlamayı duyunca başlatırsa yaklaşık 0,29 saniye geç kalır. Duyduğuna değil gördüğüne göre başlat: duman, inen kol ya da ilk hareket.

• Aynı sporcunun başlangıç ve bitişini aynı kişi ölçsün; gecikmesi iki uçta da benzer olur.
• Bitişi önceden kestir: sporcunun yaklaşmasını izle ve gövdesi çizgiyi geçtiği anda bas, geçtikten sonra tepki verme.
• Tepkini çalıştır: kronometreyi başlat ve bakmadan tam 10,00 saniyede durdurmaya çalış. Çoğu kişi biraz pratikle onda bir iki saniye yakınına iner.
• Sadece aynı kronometrenin turlarını karşılaştır. Farklı ölçümleri karıştırmak aralarındaki farkı da verine katar.

Tur sürelerini dışa aktarmak ve incelemek

Antrenmandan sonra Kopyala ile tur tablosunu panoya al; e-tabloya, antrenman günlüğüne ya da antrenörüne mesaja yapıştır. CSV indir, laps.csv adlı bir dosya kaydeder; dosya Excel ve Google E-Tablolar'da Türkçe karakterlerle doğru açılır, her turun numarası, tur süresi ve toplamı ile.

E-tabloda tur sürelerini grafiğe döküp yorulmayı görebilir, ortalama turu ve en hızlı ile en yavaş arasındaki farkı hesaplayabilir ya da aynı antrenmanı haftalar boyunca karşılaştırabilirsin. Fark tur süresinin yüzde 2'sinin altındaysa tempo çok dengelidir; yüzde 5'in üstündeyse genelde başlangıç fazla hızlıdır. Haftalık karşılaştırmada aynı pisti, aynı saati ve aynı ölçen kişiyi kullanmaya çalış ki farklar gerçekten formundan gelsin.

Pratik ipuçları

• Dizüstünde klavyeyi kullan: boşluk başlatır ve durdurur, L çalışırken tur alır, R dururken sıfırlar, F tam ekrana geçer.
• Tam ekran rakamları uzaktan okunur yapar; örneğin koşu bandının yanındaki dizüstünde ya da havuz kenarında.
• Sekme arka plana geçse ya da sayfa yenilense de kronometre çalışmaya devam eder, çünkü başlangıç anı cihazında saklanır.
• Son bölüm kısa olsa da bitişte bir tur al; toplam yine bitiş süren olur.
• Telefonda kullanırken ekranın kararmaması için kronometre çalışırken sayfa cihazdan ekranı açık tutmasını ister; yine de pil tasarrufu modu bunu engelleyebilir, uzun antrenmanlarda telefonu şarjda tut.
• Kendi koşunu ölçüyorsan telefonu elinde taşımak yerine bir arkadaşın ya da antrenörün pist kenarından ölçsün; koşarken ekrana basmak hem temponu bozar hem tur anını kaydırır.
• Birden çok sporcuyu aynı anda ölçüyorsan kişi başına bir kronometre, farklı koşucular için tek kronometrede Tur'a basmaktan çok daha güvenilirdir.