Yazı tipi ile karakter arasındaki fark
Yazı tipi, metne uygulanan bir tasarımdır: aynı A harfi Arial, Georgia ya da Comic Sans ile çizilebilir ama bilgisayar yine aynı tek karakteri saklar. Bir kelime işlemciden metni kopyalayıp bir sohbet uygulamasına yapıştırdığında yazı tipi kaybolur, çünkü metnin nasıl görüneceğine uygulama karar verir. Instagram bio'su ya da oyundaki kullanıcı adın için yazı tipi seçemezsin.
Şekilli yazı bu engeli dolaşır. Tasarımı değiştirmek yerine her harfi, zaten şekilli görünen başka bir karakterle değiştirir. Bütün güncel cihazların paylaştığı karakter listesi Unicode'da 150.000'den fazla karakter var ve bunların arasında baştan sona şekilli alfabeler de bulunuyor. Bunlar karakter olduğu için, tıpkı şapkalı bir harf ya da para birimi işareti gibi, yapıştırıldıkları her yere metinle birlikte giderler.
Burada dene: Şekilli yazı oluşturucu
Aracın tam sayfasını açŞekilli harfler nereden geliyor
Stillerin çoğu Unicode'daki Matematiksel Alfanümerik Semboller bloğundan gelir. Matematikçiler harf stillerini farklı anlamlar için kullanır: kalın bir v vektör, çift çizgili R gerçek sayılar kümesi, gotik bir g bir Lie cebiri olabilir. Bu formüller düz metin olarak saklanabilsin diye Unicode yaklaşık bir düzine stilde tam alfabeler ekledi. Diğer stiller başka bloklardan gelir: daire ve parantez içindeki harfler Çevrelenmiş Alfanümerikler bloğundan, geniş harfler Doğu Asya metinlerinde kullanılan Yarım ve Tam Genişlikli Biçimler bloğundan, küçük büyük harfler ve ters harfler ise sadece görünüşü tutan fonetik alfabelerden.
| Stil (araçtaki adı) | Unicode'daki kaynağı | Kapsadığı karakterler |
|---|---|---|
| Kalın, İtalik, Kalın italik | Matematiksel Alfanümerik Semboller | A-Z, a-z (Kalın'da 0-9 da var) |
| El yazısı, Kalın el yazısı | Matematiksel Alfanümerik Semboller | A-Z, a-z |
| Gotik, Çift çizgili | Matematiksel Alfanümerik Semboller | A-Z, a-z (Çift çizgili'de 0-9 da var) |
| Tırnaksız ve Daktilo | Matematiksel Alfanümerik Semboller | A-Z, a-z, 0-9 |
| Balon | Çevrelenmiş Alfanümerikler | A-Z, a-z, 0-9 |
| Kare içinde | Çevrelenmiş Alfanümerik Ek | Sadece A-Z |
| Geniş | Yarım ve Tam Genişlikli Biçimler | Temel Latin harfleri, rakamlar ve noktalama |
| Küçük büyük harf, Ters, Küçük üst | Fonetik ve diğer harfler | Çoğu harf, bazıları eksik |
| Üstü çizili, Altı çizili | Birleşen işaretler | Her karakter |
Bazı harfler neden düz kalır
Matematik alfabeleri sadece 26 temel Latin harfini ve on rakamı kapsar, çünkü formüllerin ihtiyacı bu kadardır. Türkçedeki ç, ğ, ı, İ, ö, ş ve ü harflerinin şekilli sürümü yoktur; kalın é, el yazısı ñ ya da çift çizgili ß de yoktur. Bu yüzden bir şekilli yazı oluşturucu bu harfleri olduğu gibi bırakmak zorundadır. "Gülşen" ya da "Çağrı" gibi bir adı kalın yaptığında kelimenin ortasında düz bir ü, ş, ç ya da ğ görmenin nedeni budur. Aynısı Fransızca, İspanyolca, Almanca ve Portekizce adlar için de geçerli.
Türkçede bir ayrıntı daha var: noktasız ı ve noktalı İ'nin de şekilli karşılığı yoktur. Matematik alfabesindeki şekilli i ve I, Türkçenin i/İ ve ı/I ayrımını bilmez. Bu yüzden "Işık" gibi bir kelimede I şekillenebilir ama ı ve ş düz kalır; sonuç bazen beklediğinden daha karışık görünür. Araç böyle harfleri yazının altında listeler, kopyalamadan önce görürsün.
Bazı harfler de garip yerlerde durur. İtalik küçük h ve el yazısı büyük B, E, F, H gibi harfler matematik bloğu eklenmeden önce Unicode'da zaten vardı; bu yüzden blokta boşluklar kalmıştır ve bu harfler eski Harf Benzeri Semboller bloğundan ödünç alınır. Özenli bir oluşturucu bu boşlukları doğru doldurur, özensiz olan boş kutular üretir.
Çizgi stilleri bu kuralın dışındadır. Üstü çizili, altı çizili, çift altı çizili, eğik çizgili ve üst çizgili stiller her karakterin arkasına birleşen bir işaret eklenerek yapılır. Birleşen işaretler her harfin arkasına gelebildiği için bu stiller Türkçe harflerde, Kiril, Yunan ve başka alfabelerde de çalışır. Çizginin ne kadar düzgün göründüğü uygulamanın yazı tipine bağlıdır.
Şekilli yazı nerede çalışır, nerede bozulur
Güncel telefon ve bilgisayarların neredeyse hepsinde yaygın stilleri içeren yazı tipleri var. Kalın, italik, el yazısı, gotik ve çift çizgili harfler sosyal medya uygulamalarında, WhatsApp gibi mesajlaşma uygulamalarında, e-postada ve belgelerde görünür. Kare içindeki harfler ya da bazı ters harfler gibi daha az kullanılan karakterler eski sistemlerde ya da yazı tipi sınırlı uygulamalarda boş kutu olarak çıkabilir.
Bazı yerler alışılmadık karakterleri siler ya da kabul etmez. Kullanıcı adları genellikle sadece düz harf, rakam ve birkaç işaret alır. Arama motorları ve uygulama içi arama çoğu zaman kalın bir A'yı A harfi saymaz; sadece şekilli harflerle yazılmış bir profil zor bulunur. Karakter sınırına da daha çabuk ulaşılabilir, çünkü şekilli harflerin çoğu bir yerine iki birimlik yer kaplar.
Erişilebilirlik: ekran okuyucular ne duyar
Ekran okuyucu karakterleri Unicode adlarıyla okur ya da harflere benzetmeye çalışır. Matematik harflerinde sonuç cihaza göre değişir: biri "matematiksel kalın büyük H" der, biri kelimeyi harf harf heceler, bir başkası tamamen atlar. Görme engelli bir ziyaretçi için baştan sona şekilli yazılmış bir bio gürültüye dönüşebilir.
Şekilli yazıyı süs gibi kullan: bir kelime ya da kısa bir slogan için, adın, önemli bilgiler, linkler, fiyatlar ya da "hemen al" gibi çağrılar için değil. Profilinde adının en az bir düz yazılmış hâli dursun; insanlar seni arayabilsin, ekran okuyucular adını söyleyebilsin.
- Ad, link ve iletişim bilgilerini normal harflerle yaz.
- Bir satırda birçok stili karıştırmak yerine tek stil kullan.
- İnsanların anlaması gereken düğmelerde, fiyatlarda ve başlıklarda şekilli yazı kullanma.
- Önizlemede şekilli harflerin arasında düz kalan ç, ğ, ı, ö, ş, ü gibi harflere bak.
Şekilli yazıyı normal yazıya geri çevirmek
Her şekilli harf tam olarak bir düz harfe karşılık geldiği için işlem geri alınabilir. Şekilli bir yazıyı oluşturucuya yapıştırdığında araç Normal harflere çevir düğmesini gösterir. Birinin sana gönderdiği şekilli bir adı aramak ya da bir mesajı belgede alıntılamak istediğinde işe yarar. Kendiliğinden geri çevrilmeyen tek stil Ters yazıdır, çünkü harfleri hem değiştirilmiş hem de sırası tersine çevrilmiştir.